معنى لغات : « امة » كنيز و زن بزر خريده . « اذن » علم ، آگاهى ، اجازه . جهت نزول : طبرى : سدّى گفت : عبد اللَّه بن رواحه كنيزى داشت سياه ، روزى بر او خشمناك شد و سيلى بر او زد بعد از آن از اين كار ناراحت شد و به پيغمبر ص حال خود را عرض كرد ، فرمود چه جور زنى است ؟ عرض كرد مسلمان است و مواظب آداب دين ، فرمود : اين زن مؤمنه است . او عرض كرد : به خدا او را آزاد مىكنم و با خود همسر مىكنم . چون چنين كرد . مردم او را سرزنش كردند كه چرا كنيزى را بزنى اختيار كردى ؟ و غرض آنها اين بود كه با كفو و همشأن رابطه‌ى ازدواج داشته باشند تا حسبها و شخصيّت خانوادگى بزرگان عرب محفوظ بماند . براى جلوگيرى از اين گونه افكار اين آيه نازل شد . فخر : از ابن عبّاس روايت شده است : پيغمبر ص « مرثد بن ابى مرثد » كه هم پيمان بنى هاشم بود بمكّه فرستاد تا عدّه‌اى از مسلمانان آنجا را در نهان بمدينه بياورد . در آنجا زنى بود بنام « عناق » كه قبل از اسلام با او دوستى داشت چون اظهار تمايل كرد او جواب داد اسلام از اين كار منع كرده است و به او وعده داد كه از پيغمبر اجازه بگيرد و با او همسر شود . چون حضور پيغمبر رسيد قضيّه را نقل كرد و كسب تكليف نمود اين آيه نازل شد . و نيز او گفته است : بيشتر مفسّرين گفته‌اند اين آيه ارتباط بسابق ندارد . ابو مسلم گفته است دنباله‌ى دستور براى يتيمان است كه آميزش با يتيمان بهتر آن است كه بوسيله‌ى ازدواج باشد . ترجمه : 221 اى مسلمانان زنهاى مشرك را همسر خود نكنيد مگر مسلمان شوند كه البتّه كنيز مسلمان بهتر است از آزاد بتپرست اگرچه او پسند شما باشد و زن مسلمان همسر مرد مشرك نكنيد مگر كه مسلمان شود . و غلام مسلمان بهتر است از غير خداپرست گرچه اين شما را خوش آيد [ و ظاهرش فريبنده باشد ] كه آنان مردمان را بسوى آتش رهبرى كنند و خداوند بسرنوشت خود بسوى بهشت و آمرزش بخواند و نشانه‌هاى يكتائى خود [ و خوشبختى مردم ] را براىشان نمودار مىكند تا شايد به ياد حقّ باشند و به راه راست روند .